Κυριακή, 3 Μαρτίου 2013

Δημοτικό κοινωνικό κράτος: το παράδειγμα της Φινλανδιας



Μανόλης Μαυροζαχαράκης
Κοινωνιολόγος – Πολιτικός Επιστήμονας
Σε περιόδους κρίσης προτάσσεται η αναγκαιότητα περιστολής των δαπανών και όχι η αναγκαιότητα του αναδιανεμητικού κράτους. Καμία κρίση εντούτοις δεν διαρκεί στο διηνεκές. Χρειάζεται συνεπώς ένα απόθεμα δυνάμεων που θα αναδείξουν    προοπτικές για ένα καλύτερο αύριο μέσα από την αναζήτηση ενός άλλου προτύπου οργάνωσης του κράτους  αντλώντας  συμπεράσματα από την δική μας δεινή εμπειρία αλλά και από τα διεθνή παραδείγματα.....


  Η επιστημονική έρευνα καταγράφει  την αποκεντρωτική τάση όλων των συστημάτων κοινωνικής προστασίας –παρότι σε διαφορετική κατεύθυνση- στο εσωτερικό τους.     Όπως δείχνει η συγκριτική έρευνα, η περίπτωση της Φινλανδίας μαζί με αυτή της Σουηδίας αποτελούν την αμεσότερη έκφραση του ‘δημοτικού μοντέλου κοινωνικής πρόνοιας. Το συγκεκριμένο πρότυπο  θεμελιώνεται  στην Ιδιότητα του πολίτη με επικουρική βοήθεια.  
 Πρόκειται για ενιαίο σχήμα με υψηλή γενναιοδωρία, εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο αλλά και ουσιώδη ρόλο τοπικών εξουσιών.    Ενδεικτικά οι δαπάνες κοινωνικής προστασίας ανέρχονται στην Σουηδία στο 30,7 %, στην Δανία , 29,1% και στην Φινλανδία στο 26,2% του ΑΕΠ. Μόνο οι  δαπάνες για την υγεία καταλαμβάνουν 9,5 % του ΑΕΠ στην Δανία, 9,2 % στην Σουηδία και 8,2% στην Φινλανδία. Οι κοινωνικές δαπάνες των φιλανδικών δήμων ξεπερνούν τα 14 δις ευρώ.  Η στενή διασύνδεση αυτοδιοίκησης και οικουμενικών κοινωνικών υπηρεσιών, η γενική φορολογική αλληλεγγύη και η αρχή της τοπικής αυτονομίας αποτελούν διαμορφωτικά στοιχεία του ‘σκανδιναβικού-οικουμενικού’ υποδείγματος κοινωνικού κράτους.  Η φορολογική αλληλεγγύη φαίνεται από το γεγονός ότι οι Φινλανδοί καταβάλουν εξωφρενικά υψηλούς φόρους καθ αναλογία της  ατομικής οικονομικής ευρωστίας που φτάνουν το 50 % του εισοδήματος τους.   
 Είναι χαρακτηριστικό ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Φινλανδία, την Δανία, και Σουηδία διαχειρίζεται προϋπολογισμούς που υπερβαίνουν τους αντίστοιχους της κεντρικής διοίκηση  Οι μισές δαπάνες φιλανδικών δήμων  αφορούν κοινωνικές υπηρεσίες και το ήμισυ των πόρων των δήμων προέρχεται από άμεσα φορολογικά έσοδα (16% του Φινλανδικού ΑΕΠ)  ενώ 15% των δημοτικών πόρων αποτελεί κεντρική χρηματοδότηση. Το υπόλοιπο αφορά  επενδύσεις και λοιπές εκμεταλλεύσεις των Δήμων. Ενδεικτικός του βάρους των δημοτικών κοινωνικών υπηρεσιών είναι ο αριθμός  υπαλλήλων των δημοτικών κοινωνικών υπηρεσιών, υπερβαίνει τους 200.000  σε σχέση με τους 120.000 στην κεντρική κοινωνική διοίκηση και τους 15.400 που εργάζονται στους προνοιακούς φορείς του ιδιωτικού τομέα. Σημειώνουμε  ότι το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων ανέρχεται στην Φιλανδία στους 580.600  με βάση την τελευταία καταγραφή του ΟΟΣΑ για το έτος 2008,  με ένα ποσοστό στην συνολική απασχόληση της τάξεως του 21,3 %.  Οι υπηρεσίες Πρόνοιας είναι κατά βάση δημοτικές υπηρεσίες. 

  Οι τοπικές αρχές λειτουργούν τους παιδικούς σταθμούς, τις υπηρεσίες Πρόνοιας για τους ηλικιωμένους και μεγάλη έκταση υπηρεσιών Υγείας όπως η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, η πιο εξειδικευμένη ιατροφαρμακευτική φροντίδα και οδοντιατρική περίθαλψη. Επίσης, λειτουργούν βιβλιοθήκες και διαχειρίζονται τη βασική και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, τα ινστιτούτα κατάρτισης και τα πολυτεχνικά κέντρα εκπαίδευσης. Παρέχουν κατάρτιση και εκπαίδευση ενηλίκων ή διάφορες τάξεις για τέχνες και πολιτισμό και υπηρεσίες αναψυχής, θέματα σχετικά με το περιβάλλον, τη χρήση γης, τη διαχείριση του νερού και τους δρόμους.
 Υπάρχουν συμβάσεις των τοπικών αρχών με ιδιώτες και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις στη φροντίδα Υγείας, τους παιδικούς σταθμούς και γενικά τη φροντίδα των παιδιών και ηλικιωμένων. Σε ό,τι αφορά τη διαδημοτική συνεργασία υπάρχουν και λειτουργούν από κοινού 230 τέτοιες συνεργασίες που ασχολούνται με την Εκπαίδευση, την Υγεία και την Πρόνοια. Μερικές τοπικές αρχές φτιάχνουν μέσω των διαδημοτικών συνεργασιών Κέντρα Υγείας και ινστιτούτα κατάρτισης.  Υπάρχουν και συνεργασίες δήμων με τις περιφέρειες για αυτούς τους τομείς.  
Πολύ σημαντικός είναι ο αυξημένος ρόλος των Δήμων  στο εκπαιδευτικό σύστημα. Συμβάλλουν καλύπτοντας το 54,7 % της δαπάνης για την παροχή της βασικής εκπαίδευσης της τεχνικής κατάρτισης και της λειτουργίας των Πολυτεχνείων. Το κράτος συμβάλλει με ποσοστό 45,3%. Το Υπουργείο Παιδείας με το Εθνικό Συμβούλιο Εκπαίδευσης έχουν την ευθύνη για τη χάραξη και την εφαρμογή της εκπαιδευτικής πολιτικής ωστόσο η ρύθμιση πολλών επιμέρους ζητημάτων (πχ διορισμοί δασκάλων και καθηγητών), εναπόκειται στις αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης. 
Οι λέξεις κλειδιά της εκπαιδευτικής πολιτικής για τους Φινλανδούς είναι ποιότητα, αποτελεσματικότητα, ισότητα και διεθνοποίηση. Εξ ου το εκπαιδευτικό σύστημα της Φιλανδίας κατατάσσεται πολύ ψηλά σε όλες τις διεθνής αξιολογήσεις . Η Φινλανδία διαθέτει  μεγάλο προϋπολογισμό, για δαπάνες παιδείας, με  12,7%  των συνολικών δαπανών , αποκαλύπτοντας ίσως το μυστικό της ανάπτυξης και της ευημερίας της.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

...ό,τι έχετε ευχαρίστηση..