Πέμπτη, 13 Δεκεμβρίου 2012

Τα Βαμπίρ Μέσα από την Λαϊκή και Γραπτή Παράδοση



γράφει ο  Δημήτρης Αργασταράς

Νυχτοβάτες, καταχθόνιοι, αιμοπότες ή ψυχοφάγοι, μερικές φορές και τα δύο μαζί, τα βαμπίρ συνυπάρχουν μαζί με τους ανθρώπους από την αυγή της ιστορίας, τουλάχιστον μέσα από την λαϊκή παράδοση και την λογοτεχνία. Μέσα από την υπερφυσική τους παρουσία προκαλούν τον τρόμο και την φρίκη και ένα θεμελιώδες, ανεξήγητο μυστήριο τους περιβάλλει σχετικά με την φύση τους, την κατάργηση του χρόνου και του θανάτου, και την ανικανοποίητη δίψα τους για ανθρώπινο αίμα.....



Η σύγχρονη μορφή του βαμπίρ έχει μορφοποιηθεί σε ένα ανίερο ον, που ακροβατεί μεταξύ ζωής και θανάτου σε μια λανθάνουσα μορφή ύπαρξης. Μπορεί κάποτε να ήταν άνθρωπος, αλλά δεν ανήκει πλέον στον φυσικό κόσμο των ζωντανών και γι’ αυτό, για να επιβιώνει, χρειάζεται να τρέφεται με την ζωτική τους ενέργεια, η οποία μεταφέρεται μέσω του αίματός τους.
Δεν έχει ψυχή και ούτε είδωλο στον καθρέπτη, καθώς σε κάποιες παραδόσεις ο καθρέπτης αντανακλά, εκτός από την εικόνα, και την ψυχή του καθρεπτισμένου ατόμου. Μισεί το φως της ημέρας και έτσι, κατά την διάρκειά της, φροντίζει να κρύβεται ή να κοιμάται, συνήθως μέσα σε κάποιο φέρετρο ή σε ένα πολύ σκοτεινό μέρος. Κατά τ’ άλλα, είναι ύποπτα ευγενικός και θανατηφόρα ελκυστικός, με βλέμμα που μπορεί να υπνωτίζει και να υποβάλλει. Είναι ένα πλάσμα της εξαπάτησης και της διαφθοράς.

Απόρροια της προβληματικής σχετικά με την μεταθανάτια ύπαρξη ή του φόβου για άλλες μορφές ύπαρξης που πιθανότατα κρύβει το σκοτάδι και η νύχτα, τα βαμπίρ ή βρικόλακες παρουσιάζουν μια εντυπωσιακά επίμονη παρουσία μέσα στις μυθολογίες, στις παραδόσεις και στις θρησκείες.
Τα συναντάμε διαφορετικές εποχές και υπό το πρίσμα διαφορετικών κοινωνικών αντιλήψεων, ενώ πολλοί είναι εκείνοι που πιστεύουν πως έχουν αντικαταστήσει τα φαντάσματα της παλιάς εποχής.

Στις απαρχές των μύθων
Στην θρησκευτική παράδοση, το πρώτο βαμπίρ θεωρείται ότι ήταν η Λίλιθ. Σύμφωνα με ένα εβραϊκό μύθο, αυτή ήταν η πρώτη γυναίκα του Αδάμ, ενωμένη μαζί του πλάτη με πλάτη. Όταν ο Θεός τους χώρισε, εκείνη πήγε και συνευρέθηκε με τον διάβολο, με αποτέλεσμα να αποκτήσει διαβολική μορφή. Στην συνέχεια, όταν ο Αδάμ και η Εύα εξορίστηκαν στην γη, η Λίλιθ … λύσσαξε από το κακό της και άρχισε να σκοτώνει τους ανθρώπους ρουφώντας την ζωτική τους ενέργεια, εκδικούμενη έτσι τον Αδάμ.

Στην ελληνική μυθολογία ως πρώτα βαμπίρ θεωρούνται οι Λάμιες.
Αρχικά, η Λάμια ήταν μια όμορφη βασίλισσα της Λιβύης που είχε την ατυχία να γίνει ερωμένη του Δία. Το παιδί που γεννήθηκε από την ένωσή τους κλάπηκε από την θυμωμένη Ήρα και έτσι η νεαρή βασίλισσα, θρηνώντας, αυτοεξορίστηκε και αποσύρθηκε σε μια σπηλιά κοντά στην θάλασσα.
Τα χρόνια πέρασαν και η Λάμια ασχήμυνε. Ο ασίγαστος πόνος, η τρέλα και η απουσία φωτός, την μεταμόρφωσαν σε μία μοχθηρή μέγαιρα, που σερνόταν τα βράδια έξω από την σπηλιά της, έκλεβε νεογέννητα μωρά και τα έτρωγε. Με το πέρασμα των χρόνων, οι προτιμήσεις της επεκτάθηκαν στην αποπλάνηση νεαρών αντρών που τους σκότωνε πίνοντας το αίμα τους.

Εκτός όμως από τα μυθικά τέρατα, στην αρχαιότητα υπήρχαν θρησκευτικές παραδόσεις και τελετές με σκοπό να κατευναστούν οι νεκροί και να εμποδιστεί η επιστροφή τους στον κόσμο των ζωντανών. Στην Ρώμη ήταν τα Lemuria και στην Ελλάδα τα Ανθεστήρια. Κατά την διάρκεια αυτών των εορτών, τελούνταν θυσίες ζώων και οικιακές τελετουργίες για το καλωσόρισμα των νεκρών.
 Κάθε οικογένεια προετοίμαζε ειδική υποδοχή για τους προγόνους της, παρασκευάζοντας τροφή και ποτό για να κατευναστεί η πείνα και η δίψα τους για αίμα. Για να προστατευτούν από τα κακόβουλα πνεύματα τοποθετούσαν ή σχεδίαζαν φυλακτήρια στις πόρτες και τα παράθυρά τους.
 Οι Αθηναίοι έδεναν σχοινιά γύρω από τους ναούς για να αποτρέψουν το μίασμα των ιερών από τους νεκρούς. Στο τέλος της περιόδου των εορτασμών, θεωρούνταν ότι, πριν αναχωρήσουν οι νεκροί για τον κάτω κόσμο προσπαθούσαν να πάρουν μερικούς ζωντανούς μαζί τους, ενώ κάθε οικογένεια διοργάνωνε τελετή εξορκισμού για να απελευθερώσει το σπίτι από τις ψυχές των νεκρών και να εξασφαλίσει ευημερία για το επόμενο έτος.

Χαρακτηριστικές είναι επίσης οι πεποιθήσεις που είχαν ορισμένες φυλές της ανατολικής και κεντρικής Ευρώπης (και μάλιστα μέχρι τους τελευταίους αιώνες). Πριν αναχωρήσει ο νεκρός από το σπίτι, οι συγγενείς περπατούσαν γύρω του τρεις φορές, μια πρακτική γνωστή ως «κύκλωση» με την οποία προσπαθούσαν να «κλειδώσουν» το σώμα στον κάτω κόσμο. Έκοβαν τους τένοντες και τσάκιζαν την σπονδυλική στήλη του νεκρού, για να αποτρέψουν την μετακίνησή του, ενώ άλλες φορές προχωρούσαν στον ακρωτηριασμό του σώματος.


Τα βαμπίρ είναι παντοτινά
Τελικά, η σαγήνη της βαμπιρικής φιγούρας συνεχίζει να συντροφεύει τον ανθρώπινο πολιτισμό μέχρι τις μέρες μας. Αν αναλογιστούμε τον τρόπο ζωής μας, το ψυχρό περιβάλλον και τον σκληρό κοινωνικό κανιβαλισμό που βιώνουμε καθημερινά και στον οποίο καλούμαστε να πάρουμε μέρος, δεν πρέπει να μας παραξενεύει που οι βρικόλακες συνεχίζουν ακμαίοι την πορεία τους στην λογοτεχνία και τον κινηματογράφο.

Ο βρικόλακας παραμένει (μαζί με τα φαντάσματα) το πιο παλιό πλάσμα του υπερφυσικού, που μπορεί και ασκεί ακόμη την μεγαλύτερη επιρροή, ίσως επειδή ο άνθρωπος, όσο μοντέρνος και ορθολογιστής και αν θέλει να θεωρείται, διατηρεί ακόμη στα μύχια της ψυχής του τους ίδιους φόβους και τις ίδιες αγωνίες. Και πάντα θα αναζητά μια εικόνα που θα αντανακλά την υπέρβαση των κανόνων τόσο της κοινωνίας όσο της φύσης.

Πηγή

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

...ό,τι έχετε ευχαρίστηση..